Beyin hasarına bağlı olarak kasların kontrolsüz hareketlerine yol açan bir hastalıktır. Kaslarda istemsiz kasılmalar, yavaş veya kıvrılma hareketleri görülür. Diskinetik serebral palsi, beyin gelişimi sırasında meydana gelen bir hasar sonucu oluşur. Çocuklarda kas tonusu değişkenlik gösterir; bazen çok gevşek, bazen çok sert olabilir. Motor becerilerde bozukluklara ve hareketlerde dengesizliğe neden olur.
Diskinetik Serebral Palsi Belirtileri Nelerdir?
Çoğunlukla vücudun tüm bölgelerinde kontrolsüz kas hareketleri görülür. Bu hareketler yavaş, bükülme hareketleri veya hızlı, sarsıntılı hareketler şeklinde olabilir. Kaslar bazen çok gevşek, bazen de çok sert olabilir. Kas tonusundaki bu dalgalanmalar hareketleri kontrol etmeyi zorlaştırır. Konuşma, çiğneme ve yutma gibi fonksiyonlarda zorluklar yaşanabilir. Yüzde istemsiz hareketler görülebilir. Duruşta ve yürüyüşte dengesizlikler olur.
Hareketler genellikle dengesiz ve koordinasyonsuz olabilir. İstem dışı yüz kas hareketleri ve ağız kaslarındaki zorluklar nedeniyle konuşmada bozulma meydana gelir. Motor becerilerin gelişimi diğer çocuklara kıyasla daha yavaştır. Oturma, emekleme ve yürüme gibi motor beceriler geç gelişebilir. Bazı hastalarda zihinsel etkiler görülebilse de, zeka seviyesi genellikle normaldir. Bu belirtiler farklı derecelerde olabilir ve her bireyde farklı şekilde ortaya çıkabilir. Diskinetik serebral palsi hastalarının tedavisinde, rehabilitasyon uygulanır.
Diskinetik Serebral Palsi Neden Olur?
Beynin bazal gangliya adı verilen kısmındaki hasardan kaynaklanır. Bu beyin bölgesi, hareketlerin koordinasyonunda ve düzenlenmesinde kritik rol oynar. Anne karnında geçirilen enfeksiyonlar, plasenta sorunları, erken doğum beyin hasarına yol açar. Doğum esnasında beynin yeterince oksijen alamaması, beyinde kalıcı hasarlara neden olur. Özellikle bazal gangliya bölgesinde oluşan hasar, diskinezi belirtilerini ortaya çıkarabilir.
Doğumdan sonra ilk aylarda menenjit gibi nedenlerle beyin hasarı meydana gelmesi de yol açar. Bazı genetik bozukluklar da bazal gangliya bölgesinin düzgün gelişmemesine neden olur. Diskinetik serebral palsi, kişiden kişiye değişen semptomlarla kendini gösterir. Ancak genel olarak kontrolsüz ve istemsiz kas hareketleri ile karakterizedir. Tedavide fizik tedavi, konuşma terapisi ve bazı durumlarda ilaçlar kullanılabilir.
Diskinetik Serebral Palsi Nasıl Tedavi Edilir?
Fizik tedavi kas tonusunu artırmaya ve hareketlerin kontrolünü sağlamaya yardımcı olur. Eklem hareketliliği ve dengeyi iyileştirmek için egzersizler kullanılır. Kişinin günlük yaşam aktivitelerini daha bağımsız şekilde yapabilmesi amaçlanır. Mesleki terapi günlük yaşam aktivitelerinin (giyinme, yemek yeme, yazma) daha rahat yapılmasını sağlar. El-göz koordinasyonunu geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılır.
Konuşma terapisi konuşma güçlüğü yaşayan bireylerde dil becerilerinin geliştirilmesine odaklanır. Yutma ve solunumla ilgili problemler için de destek sağlar. Kas gevşetici ilaçlar, kas spazmlarını ve sertliğini azaltmak için kullanılır. Botulinum toksini enjeksiyonları, kas tonusunu düşürmek için bazı kaslara enjekte edilebilir. Antikonvülsanlar, istem dışı hareketleri ve kas spazmlarını kontrol altında tutmak için kullanılır. Eğer kas sertliği veya anormal postür aşırıya kaçarsa, cerrahi müdahaleler gerekebilir. Örneğin, kas uzatma ameliyatları yapılabilir.
Kas spazmlarını azaltmak için omurilik sinirlerine yönelik cerrahi bir müdahale olabilir. Yürüteç, ortez ve tekerlekli sandalyeler gibi hareketi destekleyen cihazlar kullanılır. Kişisel hareketliliği artırmak ve bağımsızlığı sağlamak amacıyla kullanılan bu cihazlar, terapilere ek olarak uygulanır. Diskinetik serebral palsi, yutma ve çiğneme sorunlarına neden olabilir. Bu durumda bir beslenme uzmanı, bireye yutma teknikleri konusunda yardımcı olur. Tedavi süreci, bireysel ihtiyaçlara ve semptomlara göre kişiselleştirilir. Terapistler tarafından yönlendirilen multidisipliner bir yaklaşım, en iyi sonuçların alınmasını sağlar.
