Üst kol kemiğinin (humerus) omuz ekleminden çıkmasıdır. Omuz çıkığı travma, düşme veya ani hareketler sonucu oluşur. Şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı yapar. Omuzda belirgin şekil bozukluğu görülebilir. Acil tıbbi müdahale gerektirir. Tedavi, yerine oturtma ve istirahat ile yapılır. Fizik tedavi iyileşme sürecini hızlandırır. Tekrarlayan çıkıklar cerrahi gerektirebilir.
Omuz Çıkığı Belirtileri Nelerdir?
En belirgin belirti yoğun ağrıdır. Hareket ettirilmeye çalışıldığında ağrı daha da artar. Omuzda gözle görülür bir deformite oluşabilir. Omuz normal yuvarlak görünümünü kaybederek çökük veya çıkıntılı bir hale gelir. Omuz çıkığı olan kişi kolunu hareket ettirmekte zorlanır. Kol belirli bir pozisyonda kilitlenmiş gibi hissedilebilir. Çıkık bölgesinde şişlik ve morluk görülebilir. Yumuşak dokulardaki hasara bağlı olarak zamanla morarma artabilir.
Sinir sıkışmasına bağlı olarak elde veya parmaklarda karıncalanma hissi olabilir. Bazen uyuşma ve güçsüzlük de yaşanabilir. Çıkık sonrası omuz kaslarında istemsiz kasılmalar (spazmlar) olabilir. Bu kasılmalar ağrıyı daha da artırabilir. Çıkık şüphesi varsa, eklemi zorlamadan hemen bir doktora başvurmak gerekir. Kendi kendine çıkığı yerine oturtmaya çalışmak ciddi hasarlara neden olabilir.
Omuz Çıkığı Neden Olur?
En yaygın nedeni sert bir darbe veya düşmedir. Özellikle spor kazaları, trafik kazaları ve yüksekten düşme gibi durumlarda omuz çıkabilir. Temas gerektiren futbol, güreş gibi sporlar ya da düşme riski yüksek olan kayak, bisiklet gibi aktiviteler yol açar. Kolun aşırı gerilmesi veya beklenmedik bir şekilde zorlanması omuz eklemini yerinden çıkarabilir. Özellikle ağır yük kaldırırken veya aniden geriye doğru çekildiğinde bu durum yaşanabilir. Doğuştan bağ dokusu gevşek olan kişilerde eklemler daha esnek olabilir.
Bu durum omuz çıkığı vakalarının daha kolay yaşanmasına neden olabilir. Daha önce çıkığı yaşamış kişilerde eklem kapsülü ve bağlar zayıflayarak omuzun tekrar çıkma olasılığını artırır. Omuz çevresindeki kasların ve bağların zayıf olması eklemin stabilitesini azaltarak çıkık riski artırır. Epilepsi gibi hastalıklarda görülen kas kasılmaları sırasında omuz eklemi zorlanarak çıkabilir. Çıkık, şiddetli ağrı, hareket kaybı ve eklemde şekil bozukluğu ile kendini belli eder. Tedavi için en kısa sürede tıbbi müdahale gereklidir.
Omuz Çıkığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Omuz çıkığı acil bir durumdur ve çıkık kemiklerin tekrar yerine oturtulması gerekir. Bu işlem genellikle doktor tarafından yapılan kapalı redüksiyon adı verilen bir teknikle gerçekleştirilir. Hastaya kasları gevşetmek için ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar uygulanabilir. Doktor, uygun tekniklerle omuzu yerine yerleştirir. Yerine oturduğunda genellikle bir “klik” sesi duyulur ve ağrı azalır. Redüksiyon işleminden sonra omuz, askı veya atel ile sabitlenerek hareketsiz hale getirilir. Bu süreç genellikle 1-3 hafta sürer. Bu süre boyunca omuzun tekrar çıkmasını önlemek için dikkatli olunmalıdır.
İyileşme sürecinde omuz kaslarını güçlendirmek ve hareket aralığını geri kazanmak için fizik tedavi uygulanır. Başlangıçta hafif germe ve güçlendirme egzersizleri önerilir. Rotator manşet kasları ve omuz stabilitesini artırmak için direnç egzersizleri uygulanabilir. Bazı durumlarda çıkık tekrar edebilir veya ciddi doku hasarına yol açabilir. Tekrarlayan çıkıklar ve ciddi bağ yırtıkları için cerrahi müdahale gerekebilir. Artroskopik cerrahi, küçük kesilerle yapılan, minimal invaziv bir yöntemdir. Açık cerrahi, daha ciddi bağ yırtıkları ve kemik hasarlarında tercih edilir. Bazı vakalarda, omuz eklemindeki bağ dokularını güçlendirmek ve iyileşmeyi hızlandırmak için kök hücre tedavisi veya PRP (Platelet Rich Plasma) enjeksiyonları uygulanabilir.
Sonuç
Omuz çıkığı tedavisinde erken müdahale önemlidir. İlk çıkık sonrası uygun bakım ve fizik tedavi yapılmazsa, ilerleyen dönemlerde tekrarlayan çıkıklar görülebilir. Bu yüzden doktor önerilerine uyulmalı, omuzun güçlendirilmesi için egzersizler düzenli olarak yapılmalıdır.
